Een complexe restauratie van de zeventiende-eeuwse speeltrommel in de Onze Lieve Vrouwetoren is onlangs afgerond. Hiermee krijgt de beeldbepalende Amersfoortse toren er een waardevol historisch én bruikbaar onderdeel bij. Op donderdag 31 mei werd de trommel weer officieel in gebruik genomen door wethouder Pim van den Berg (Monumentenzorg).
In de zeventiende eeuw werd de Onze Lieve Vrouwetoren verrijkt met een nieuwe beiaard. Naast bespeling hiervan door de beiaardier, werd dit klokkenspel ook op gezette tijden aangestuurd door een zogenaamde speeltrommel. Dit mechaniek dreef op ingenieuze wijze het speelwerk aan, en zorgde eeuwenlang voor de muzikale aankondiging van de uurslag. In 1925 werd de historische Hemony-beiaard gewijzigd en uitgebreid en daarbij is de speeltrommel vervangen door een nieuw exemplaar.
Stof
Tot voor kort lagen de onderdelen van de oude zeventiende-eeuwse trommel onder het stof verscholen in de toren. Fraai gesmede tandwielen, stijlen en raderen, en een gaaf lichterbed - vermoedelijk het oudste van Nederland. De Stichting Amersfoort Beiaardstad en de Nederlandse Beiaardschool hebben zich jarenlang ingespannen om deze speeltrommel aan de vergetelheid te ontrukken. De gemeente Amersfoort heeft dit initiatief omarmd en opdracht gegeven tot restauratie van dit bijzondere zeventiende-eeuwse speelinstrument.
Restauratie
De restauratie heeft een aantal jaren geduurd, omdat de operatie complexer bleek dan vooraf bedacht. Adviseur Henk Veldman uit Amersfoort maakte het restauratieplan en de firma Care Technics uit Toldijk voerde het werk uit. De samenstelling van de speeltrommel leverde gaandeweg veel vraagtekens op. Om deze op te lossen werden alle onderdelen eerst digitaal getekend en in een 3 dimensionale animatie samengesteld. Dit leidde uiteindelijk tot de ontrafeling van de ‘puzzel’ en een restauratie naar ieders tevredenheid. De speeltrommel krijgt een museale en educatieve opstelling op de houtzolder van de Onze Lieve Vrouwetoren.
Voor het publiek is de speeltrommel te zien tijdens de reguliere rondleidingen en bijeenkomsten in de 98 meter hoge toren. Bezoekers kunnen dan ook onder begeleiding zelf ervaren hoe de speeltrommel werkt.